![]() |
Pan and Psyche, E. Burne-Jones |
Ecce tandem
dies indicta finis Mundi... qui profecto non fiet! Quamobrem omnes qui in quoque tonitru malum vident exspectatam cladem in tempus aliud different,
fortasse in proximum annum aut insequentem...
Mihi autem
verba “finis Mundi” audienti semper ad memoriam venit carmen notissimum egregii cantoris
Francogallici Georges Brassens: Le Grand Pan. Vt traditum est a
Plutarcho in opere suo De defectu oraculorum (419c-d), homines quidam
navigantes prope insulam Paxum vocem audiverunt Thamum vocantem; erat enim
Thamus gubernator navis Aegyptius. Cum hic responderet voci mirabili, clamavit
illa: “prope Palodem nuntiare debes magnum Pana perisse”. Ita fecit Thamus. Cum iam
ad Palodem appropinquarent, terram intuens clamavit “periit magnus Pan!”. Qua
re vix pronuntiata, voces subito atque lamenta plurima audita sunt.
Nonnullis placuit poetis haec Plutarchi fabula, qua significare voluerunt discessum deorum antiquorum a mundo nostro. Quod Brassens cecinit in lepido suo carmine. Donec Bacchus, Venus et dei Inferi adhuc apud homines manebant omnes res humanas et graves et leviores curantes, non solum in cunctis cerni poterat divina quaedam vis, verum etiam mundus humanus humanior videbatur. Sed cum pervenisset professor Nimbus et eius sodales, qui nihil credebant esse praeter rationem et inertem materiam, mundus omni deorum potestate vacare incepit. Sic Brassens honorem tribuit, ut credo, Aristophani, cuius comoedia Nubes iam irridebat sophistas in rebus dumtaxat rationalibus occupatos. Paulatim quidem ab hominibus discedunt dei antiqui. Et vita adeo fit vilior, inanis atque ad materiam tantum respiciens, ut deus postremus exsul tandem solos relinquat homines in tristi et vacuo eorum mundo, non sine ultima querela:
Nonnullis placuit poetis haec Plutarchi fabula, qua significare voluerunt discessum deorum antiquorum a mundo nostro. Quod Brassens cecinit in lepido suo carmine. Donec Bacchus, Venus et dei Inferi adhuc apud homines manebant omnes res humanas et graves et leviores curantes, non solum in cunctis cerni poterat divina quaedam vis, verum etiam mundus humanus humanior videbatur. Sed cum pervenisset professor Nimbus et eius sodales, qui nihil credebant esse praeter rationem et inertem materiam, mundus omni deorum potestate vacare incepit. Sic Brassens honorem tribuit, ut credo, Aristophani, cuius comoedia Nubes iam irridebat sophistas in rebus dumtaxat rationalibus occupatos. Paulatim quidem ab hominibus discedunt dei antiqui. Et vita adeo fit vilior, inanis atque ad materiam tantum respiciens, ut deus postremus exsul tandem solos relinquat homines in tristi et vacuo eorum mundo, non sine ultima querela:
“Timeo ne
finis Mundi tristissimus sit.”
His verbis concluditur carmen. Hodiernis autem diebus mihi duae videntur esse calamitates multo graviores quam Nubes aristophanicae, ut imperio argenti et lucri omnia subiciat
homo, aut ad furorem religiosum fanaticum ducatur. Quod non iam tristis sed
horribilis et barbarus fiet mundus si, expulsis deis Graecis, etiam Graecorum
sapientiam atque sensum sacrae dignitatis humanae amittimus.
(Nogueras
scripsit)
Georges Brassens, Le Grand Pan